2025'in Ali Yılı ilan edilmesiyle birlikte, kadınların hem çocuk sahibi olmalarını desteklemek hem de istihdamda kalmalarını sağlamak amacıyla çeşitli düzenlemeler yapılıyor. Bu düzenlemeler, kadınların haklarını korurken, bebek sahibi olma süreçlerini de kolaylaştırmayı hedefliyor.

Kamu Denetçiliği Kurumu'ndan Emsal Karar

Bir üniversitede çalışan ve doğum sonrası yarı zamanlı çalışma hakkını kullanan bir annenin 20 gün olan yıllık izninin 10 güne düşürülmesine Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK) müsaade etmedi. KDK, "Doğum sonrası yarı zamanlı çalışanın yıllık iznini yarıya indiremezsin" hükmüne vardı.

Olayın Detayları

Üniversitede sosyal çalışmacı olarak görev yapan bir anne, doğum yaptıktan sonra yarı zamanlı çalışmaya devam etmek istedi. Ancak üniversite idaresi, annenin 20 gün olan yıllık iznini 10 güne düşüreceğini bildirdi. Annenin KDK'ya başvurusu üzerine konu incelendi.

Uluslararası sözleşmeler, anayasa ve yasalar çerçevesinde konuyu değerlendiren KDK, yeni doğum yapmış ve yarı zamanlı çalışmaya devam eden annenin hakkının elinden alınamayacağına karar verdi.

KDK'nın Gerekçesi

KDK kararında, "Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır" ifadelerine yer verildi.

KDK, yorum veya kıyas yoluyla yıllık iznin sınırlandırılamayacağına vurgu yaparak, "Hem işte çalışıp hem de evde çocuğuyla ilgilenen aile bireylerinin dinlenmeye daha fazla ihtiyaç duyacağı dikkate alındığında, doğum sonrası normal çalışma süresinin yarısı kadar çalışan memur aile bireylerinin yıllık izinlerinde kesintiye gidilmesinin hakkaniyete de aykırı olacağı anlaşılmıştır. Başvuranın yıllık izinlerinin yarıya indirilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete uygunluk bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır" şeklinde görüş bildirdi.

Cumhurbaşkanlığı'ndan Açıklama

KDK'nın konuyu ilettiği Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü, doğum sonrası yarım zamanlı çalışma düzenlemesine atıfta bulunarak, bu düzenlemeden yararlanamayacak memurları belirlemeye Cumhurbaşkanı'nın yetkili olduğunu bildirdi. Cumhurbaşkanlığı ayrıca, "Konuya ilişkin yeni mevzuat çalışmalarına devam edilmektedir" bilgisini paylaştı.

Mevcut Doğum İzni Uygulamaları

• Doğum İzni: Kadın çalışanların doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra da sekiz hafta olmak üzere toplam 16 haftalık doğum izni bulunmaktadır. Çoğul gebeliklerde bu süreye iki hafta daha eklenmektedir. İzin dağılımı, doğumdan önce üç hafta ve doğumdan sonra 13 hafta olarak da belirlenebilmektedir.
• Süt İzni: Memurlara 1 yaşından küçük çocuklarını emzirmesi için ilk 6 ayda günde 3 saat, ikinci 6 ayda ise 1.5 saatlik süt izni verilmektedir. Bu sürenin hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kullanılacağını çalışan kendisi belirlemektedir.