Vergi denetiminde erken uyarı sistemi nasıl işleyecek?

Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan edinilen bilgilere göre VDK, vergi kaybı ve kaçağıyla mücadelede kullandığı yapay zeka uygulamalarının kapsamını genişletiyor. Bu kapsamda geliştirilen Bilinç Platformu, mükelleflerin vergisel risklerini doğrudan görebilecekleri yeni nesil dijital hizmet olarak tasarlandı.

Web uygulaması şeklinde çalışacak sistem sayesinde VDK tarafından tespit edilen riskler doğrudan mükelleflerle paylaşılacak. Böylece mükellefler, herhangi bir denetim süreci başlamadan önce durumlarını değerlendirme imkanına sahip olacak.

Riskler puanlama sistemiyle gösterilecek

Platformun ilk aşamasında 150'den fazla kural bazlı vergi analizi ile vergisel konulara odaklanan makine öğrenmesi senaryoları kullanılacak. Sistem, mükelleflerin vergisel risklerini sayısal skorlar halinde sunacak.

Yüksek risk puanı oluşan durumlarda, ilgili risklerin azaltılmasına yönelik rehberlik hizmetlerinin platform üzerinden sunulması hedefleniyor. Böylece değerlendirmelerin daha objektif ve veri temelli şekilde yapılması amaçlanıyor.

Kayıt dışılıkla mücadelede yeni dijital katman

VDK tarafından 2025 yılında geliştirilen Büyük Kayıt Dışılık Çerçevesi de Bilinç Platformu'na entegre edilecek. Bu kapsamda parasal hareketler üzerinden belirlenen riskli işlemler mükelleflerin bilgisine sunulacak.

Sistem, kayıt dışılıkla mücadelede yeni bir dijital denetim katmanı oluşturacak. Mükellefler, gerçekleştirdikleri işlemlerin risk durumunu platform üzerinden takip edebilecek.

Ticari ilişkilerden kaynaklanan riskler paylaşılacak

Platformda sahte belge kullanımına yönelik risk analizleri de yer alacak. Kuruluş Gözetimli Analiz Sistemi'nin çıktıları doğrultusunda ticari ilişki kurulan taraflardan kaynaklanan riskler "karşı taraf riski" olarak mükelleflere bildirilecek.

Bu uygulama ile mükelleflerin yalnızca kendi işlemlerinden değil, ticari ilişki içinde oldukları kişi ve kuruluşlardan kaynaklanabilecek risklerden de haberdar olması sağlanacak.

Rehberlik için vergi müfettişi görevlendirilebilecek

Bilinç Platformu, klasik denetim anlayışının ötesinde "ikaz denetimi" yaklaşımını destekleyecek. Denetim gerektirmeyen ancak bilgilendirme yapılmasının faydalı görüldüğü konularda mükelleflere doğrudan uyarılar iletilecek.

Platform üzerinden talepte bulunan mükellefler için rehberlik çalışmaları yürütmek üzere vergi müfettişleri görevlendirilebilecek. Ayrıca VDK'nın gözetim programlarının önemli bölümünün dijital ortama taşınması planlanıyor.

Şimşek'ten denetim öncesi bilinçlendirme vurgusu

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Bilinç Platformu ile vergi denetiminde "denetim sonrası müdahale" yerine "denetim öncesi bilinçlendirme" anlayışının hayata geçirileceğini belirtti.

Şimşek, uygulamanın mükelleflerin vergisel bilinç düzeyini artırmayı ve haklarını korumayı amaçladığını ifade etti. Sistemle birlikte şeffaflığın artırılması, denetim maliyetlerinin azaltılması ve daha erişilebilir bir rehberlik mekanizmasının oluşturulması hedefleniyor.